Ustawa o rachunkowości – polska ustawa z dnia 29 września 1994 roku (), stanowiąca podstawę prawną rachunkowości (wraz z Międzynarodowymi i Krajowymi Standardami Rachunkowości). Zwyczajowo nazywa się ją polskim prawem bilansowym. Była wielokrotnie nowelizowana. W niniejszym artykule przybliżamy te zasady. Otwieranie oraz zamykanie ksiąg rachunkowych to nieodłączny element prowadzenia rachunkowości w przedsiębiorstwie. Jest to proces, który odbywa się co najmniej raz do roku i ma na celu zamknięcie w jednym okresie wszystkich zdarzeń mających w nim miejsce. Mówiąc ogólnie, otwarcie ksiąg Zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, podatnicy obowiązani do sporządzenia sprawozdania finansowego przekazują, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej sprawozdanie finansowe, odmowę podpisu, o której mowa w art. 52 ust. 2 ustawy o rachunkowości Ustawa o rachunkowości nie zawiera uregulowań dotyczących określenia waluty funkcjonalnej i waluty prezentacji. Stwierdza natomiast jednoznacznie w art. 45 ust. 5, iż sprawozdania finansowe powinny być sporządzone w języku polskim i w walucie polskiej. Również w zakresie rejestrowania transakcji obowiązuje waluta polska. Skorzystaj z usług doświadczonych prawników. Art. 20. o rach. - Ustawa o rachunkowości - 1. Do ksiąg rachunkowych okresu sprawozdawczego należy wprowadzić, w postaci zapisu, każde zdarzenie, które nastąpiło w tym okresie sprawozdawczym. 2. Podstawą zapisów w księgach rachunkowych Ustawa o rachunkowości. Dz.U.2023.0.120 t.j. - Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości. Rozdział 8. Ochrona danych. Art. 71. Przechowywanie i ochrona dokumentacji (zbiorów) 1. Dokumentację, o której mowa w art. 10 dokumentacja opisująca przyjęte zasady rachunkowości, ust. 1, księgi rachunkowe, dowody księgowe, dokumenty . Nie wszystkie transakcje, które są dokonywane pomiędzy podmiotami, muszą być dokumentowane fakturą. Zdarzają się sytuacje, kiedy wystarczającym dokumentem pozwalającym na obciążenie i równocześnie uznanie obciążenia przez drugą stronę jest nota księgowa, zwana także notą księgowa - w jakich sytuacjach się ją wykorzystuje?Noty księgowe wykorzystywane są w sytuacjach, kiedy należy udokumentować transakcje niepodlegające opodatkowaniu podatkiem VAT. Najczęściej są to cele: obciążenia dłużnika naliczonymi odsetkami od niezapłaconych zobowiązań;obciążenia kontrahenta karą umowną za nieterminową realizację umowy;uznania dłużnika kwotą umorzonego długu;udokumentowania żądania wypłaty odszkodowania od ubezpieczyciela;sprostowania pomyłek w wystawionych wcześniej dowodach księgowych;przenoszenia kosztów niepodlegających opodatkowaniu na nabywcę np. opłat skarbowych. Do pobrania: Nota księgowa a ustawa o rachunkowościNota księgowa z powodzeniem może być podstawą do zapisów w księgach rachunkowych. Jednak warunkiem jest, aby widniały na niej informacje wymienione w art. 21 ust. 1 ustawy o rachunkowości: określenie rodzaju dowodu i jego numeru identyfikacyjnego;określenie stron (nazwy, adresy) dokonujących operacji gospodarczej;opis operacji oraz jej wartość, jeżeli to możliwe, określoną także w jednostkach naturalnych;datę dokonania operacji, a gdy dowód został sporządzony pod inną datą - także datę sporządzenia dowodu;podpis wystawcy dowodu oraz osoby, której wydano lub od której przyjęto składniki aktywów;stwierdzenie sprawdzenia i zakwalifikowania dowodu do ujęcia w księgach rachunkowych przez wskazanie miesiąca oraz sposobu ujęcia dowodu w księgach rachunkowych (dekretacja), podpis osoby odpowiedzialnej za te względu na to, że nota księgowa nie dokumentuje zmiany stanów aktywów ani też nie jest dowodem zastępczym, nie ma potrzeby składania na niej podpisów, wystarczą znaki zapewniające ustalenie danych księgowa a kwestia KPiRJeżeli nie jesteśmy pewni, jakie dokumenty mogą być podstawą zapisów w księdze przychodów i rozchodów, odpowiedź można znaleźć w § 11 ust. 3 rozporządzenia w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, gdzie zostało określone, że podstawą zapisów w księdze są dowody księgowe, którymi są:faktury, faktury VAT RR, rachunki oraz dokumenty celne, zwane dalej "fakturami", wystawione zgodnie z odrębnymi przepisami, lub (...)inne dowody, wymienione w § 12 i 13, stwierdzające fakt dokonania operacji gospodarczej zgodnie z jej rzeczywistym przebiegiem i zawierające co najmniej:wiarygodne określenie wystawcy lub wskazanie stron (nazwę i adresy) uczestniczących w operacji gospodarczej, której dowód dotyczy,datę wystawienia dowodu oraz datę lub okres dokonania operacji gospodarczej, której dowód dotyczy, z tym że jeżeli data dokonania operacji gospodarczej odpowiada dacie wystawienia dowodu, wystarcza podanie jednej daty,przedmiot operacji gospodarczej i jego wartość oraz ilościowe określenie, jeżeli przedmiot operacji jest wymierny w jednostkach naturalnych,podpisy osób uprawnionych do prawidłowego udokumentowania operacji z powyższym, nota księgowa może być uznana za inny dowód księgowy i jednocześnie stanowić podstawę do zapisów w księdze przychodów i rozchodów. Jednak, jak można przeczytać w § 13, podstawą zapisów w podatkowej księdze może być nota księgowa otrzymana od kontrahenta lub przekazana kontrahentowi. Jednak tylko taka, która została sporządzona w celu skorygowania zapisu dotyczącego operacji gospodarczej, wynikającej z dowodu obcego lub również podkreślić, że nota księgowa nie jest notą innych przypadkach, aby nota stanowiła dowód księgowy, musi być dodatkowo potwierdzona wyciągiem bankowym lub umową. Jak wystawić notę księgową w systemie wfirma?System w pakiecie Księgowość online umożliwia w prosty sposób wystawienie noty księgowej przez zakładkę PRZYCHODY » SPRZEDAŻ » WYSTAW » NOTĘ KSIĘGOWĄ, gdzie w pojawiającym się oknie należy uzupełnić wymagane przychodu powstałego z opłaconej noty księgowej zostanie dodany do KPR w kolumnie 8 - Pozostałe przychody po oznaczeniu w systemie noty jako opłaconej. W tym celu po otrzymaniu zapłaty należny przejść do zakładki PRZYCHODY » SPRZEDAŻ, zaznaczyć daną notę i z górnego menu wybrać opcję ROZLICZ » ROZLICZ PŁATNOŚĆ. W pojawiającym się oknie należy uzupełnić datę, metodę i kwotę płatności faktycznie otrzymanej zapłaty. Prezydent 20 lipca podpisał ustawę z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich. Ma ona zastąpić ustawę z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich. Cel nowej ustawyPonad 400 artykułówNajważniejsze rozwiązaniaOd kiedy nowe przepisy?Cel nowej ustawy Jej podstawowym celem jest uporządkowanie i systematyzacja materii dotyczącej spraw nieletnich na etapie postępowania rozpoznawczego oraz postępowania wykonawczego. Recypuje uregulowania zawarte w ustawie z 1982 r., które pomimo upływu lat nie straciły na aktualności. Wprowadza także szereg nowych rozwiązań, które – wedle założeń ustawy – wzmocnić mają efektywność oddziaływań podejmowanych względem nieletnich. Ponad 400 artykułów Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich jest aktem obszernym, obejmującym 7 działów i zawierającym ponad 400 artykułów. Najważniejsze rozwiązania Do najważniejszych rozwiązań można zaliczyć: Dział I. Przepisy ogólne: między innymi zawiera przepis (art. 1 ust. 1 pkt 1) określający dolny próg wieku osoby, wobec której może zostać wszczęte postępowanie w sprawie o demoralizację (ukończenie 10 lat). W ustawie z 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich nie określono dolnej granicy wieku i ograniczono się jedynie do stwierdzenia, że wskazane w ustawie zapobieganie i zwalczanie demoralizacji dotyczyć może osób, które nie ukończyły lat 18. W art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawa zmienia definicję czynu karalnego poprzez objęcie nią wszystkich wykroczeń i wykroczeń skarbowych. Dotychczas było to 12 najpoważniejszych wykroczeń. W Dziale I jest również przepis upoważniający dyrektora szkoły (art. 4 ust. 4), do której nieletni uczęszcza do podjęcia oddziaływań wychowawczych we własnym zakresie – bez konieczności zawiadamiania sądu rodzinnego lub Policji o przejawie demoralizacji lub popełnieniu przez nieletniego czynu karalnego (poza czynami zabronionymi wyczerpującymi znamiona przestępstwa ściganego z urzędu). Możliwe oddziaływania wychowawcze dyrektora szkoły to: pouczenie, ostrzeżenie ustne albo ostrzeżenie na piśmie, przeproszenie pokrzywdzonego, przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie określonych prac porządkowych na rzecz szkoły. Zastosowanie środka wymaga jednak uprzedniej zgody rodziców albo opiekuna nieletniego oraz nieletniego. Dział II. Środki przeciwdziałania demoralizacji nieletnich i dopuszczaniu się przez nich czynów karalnych zawiera katalog środków wychowawczych (art. 7): 1) upomnienie; 2) zobowiązanie do określonego postępowania; 3) nadzór odpowiedzialny rodziców albo opiekuna nieletniego; 4) nadzór organizacji społecznej; 5) nadzór kuratora sądowego; 6) skierowanie do ośrodka kuratorskiego; 7) zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju; 8) przepadek przedmiotów; 9) umieszczenie w rodzinie zastępczej zawodowej specjalistycznej; 10) umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym; 11) umieszczenie w okręgowym ośrodku wychowawczym. Umieszczenie w okręgowym ośrodku wychowawczym to nowy środek wychowawczy o charakterze izolacyjnym. Będzie to podlegająca Ministrowi Sprawiedliwości placówka pośrednia pomiędzy młodzieżowym ośrodkiem wychowawczym a zakładem poprawczym. Umieszczony w takim ośrodku może być nieletni, który dopuścił się czynu karalnego wyczerpującego znamiona przestępstwa lub wykroczenia, gdy przemawia za tym stopień demoralizacji nieletniego, rodzaj czynu, gdy inne środki wychowawcze okazały się nieskuteczne lub nie rokują resocjalizacji nieletniego. Może też być umieszczony nieletni, który nie dopuścił się czynu karalnego, ale uchyla się od wykonywania środka w postaci młodzieżowego ośrodka wychowawczego i w chwili orzekania ukończył 13 lat, jeżeli przemawia za tym stopień demoralizacji, a inne środki okazały się nieskuteczne lub nie rokują resocjalizacji nieletniego. Środkiem leczniczym jest umieszczenie w zakładzie leczniczym, w którym są udzielane nieletnim świadczenia zdrowotne z zakresu opieki psychiatrycznej lub leczenia uzależnień. Środkiem poprawczym jest umieszczenie w zakładzie poprawczym. W szczególnie uzasadnionych przypadkach sąd rodzinny będzie mógł orzec, że środek poprawczy będzie wykonywany po ukończeniu przez nieletniego 21 lat, do ukończenia przez nieletniego określonego wieku, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nieletniego 24 lat. Środek poprawczy wykonuje się w zakładzie poprawczym: 1) otwartym; 2) półotwartym; 3) zamkniętym; 4) o wzmożonym nadzorze wychowawczym oraz 5) dla nieletnich, którzy ukończyli 21 lat. Ustawa wprowadza możliwość udzielenia pomocy w wykonywaniu pieczy albo uczestniczeniu w sprawowaniu bieżącej pieczy nad dzieckiem nieletnim, które urodziły dziecko w trakcie wykonywania środków wychowawczych lub poprawczych, orzeczonych na podstawie ustawy. Nieletniej matce umieszczonej w okręgowym ośrodku wychowawczym, zakładzie poprawczym lub schronisku dla nieletnich organizuje się w wyznaczonych ośrodkach, zakładach lub schroniskach domy dla matki i dziecka. W młodzieżowym ośrodku wychowawczym można organizować w wyznaczonych ośrodkach domy dla matki i dziecka. Domy dla matki i dziecka organizuje się jako grupy wychowawcze. W domach dla matki i dziecka dziecko może przebywać do ukończenia 3 lat, chyba że dobro dziecka i względy wychowawcze lub zdrowotne za tym nie przemawiają. Dział III. Postępowanie rozpoznawcze - przepisy tego działu przede wszystkim wskazują na sąd rodzinny jako organ prowadzący postępowanie w sprawach nieletnich. Właściwość miejscową sądu ustala się według miejsca zamieszkania nieletniego albo miejsca jego pobytu. Jeżeli zachodzą podstawy do pociągnięcia nieletniego do odpowiedzialności na zasadach określonych w art. 10 § 2 Kodeksu karnego, sprawę rozpoznaje sąd właściwy według przepisów Kodeksu postępowania karnego. Środki odwoławcze od orzeczeń wydanych w sprawach nieletnich rozpoznaje sąd okręgowy w składzie 3 sędziów. Stronami w postępowaniu w sprawie nieletniego są: nieletni, rodzice albo ten z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie pozostaje oraz prokurator. Nieletni może działać osobiście lub przez obrońcę. W celu przeciwdziałania dalszej demoralizacji sąd rodzinny może stosować tymczasowe środki wychowawcze albo umieścić nieletniego w schronisku dla nieletnich na okres nie dłuższy niż 3 miesiące. Pobyt nieletniego w schronisku można przedłużyć na okres nie przekraczający roku. Policja może zatrzymać, a następnie umieścić w policyjnej izbie dziecka nieletniego, co do którego istnieje uzasadnione przypuszczenie, że dopuścił się czynu karalnego (maksymalnie na 24 godziny). Policyjne izby dziecka tworzą i znoszą komendanci wojewódzcy oraz Komendant Stołeczny Policji w porozumieniu z Komendantem Głównym Policji. Dział IV. Postępowanie wykonawcze - organem prowadzącym postępowanie wykonawcze jest sąd rodzinny, przed którym toczy się postępowanie rozpoznawcze, sąd drugiej instancji rozpoznający apelację od orzeczenia, albo organ, do dyspozycji którego pozostaje nieletni na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego. Młodzieżowe wychowawcze, okręgowe ośrodki wychowawcze, zakłady lecznicze, zakłady poprawcze oraz schroniska dla nieletnich zapewniają możliwość indywidualnego oddziaływania na nieletnich odpowiednio do ich osobowości i potrzeb. Okręgowe ośrodki wychowawcze są przeznaczone dla nieletnich z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim oraz dla nieletnich z niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym. Zgodnie z art. 122 ustawy w przypadku bezskuteczności środków oddziaływania psychologiczno-pedagogicznego, wobec nieletniego umieszczonego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, okręgowym ośrodku wychowawczym, zakładzie poprawczym lub schronisku dla nieletnich można użyć środka przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej. Wobec nieletniego umieszczonego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, zakładzie poprawczym lub schronisku dla nieletnich, gdy użycie siły fizycznej jest niewystarczające – w przypadkach określonych w ustawie – można użyć wskazanych środków przymusu bezpośredniego, o których mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (kaftan bezpieczeństwa, pas obezwładniający, kask zabezpieczający i izba izolacyjna). Wobec nieletniego umieszczonego w okręgowym ośrodku wychowawczym, zakładzie poprawczym lub schronisku dla nieletnich podczas konwojowania można prewencyjnie użyć kajdanek zakładanych na ręce, w przypadku gdy istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo podjęcia próby ucieczki lub wystąpienia objawów agresji lub autoagresji. W zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich organizuje się izby adaptacyjne pozostające pod stałym nadzorem oraz posiadające urządzenia monitorujące w niej pobyt nieletniego. Umieszczani w izbach będą przede wszystkim nieletni przyjmowani do ośrodków w celu przeprowadzenia badań wstępnych, jak również nieletni po ucieczkach z ośrodków. Pobyt nieletniego w izbie adaptacyjnej nie może trwać dłużej niż 14 dni. W izbie adaptacyjnej można umieścić również nieletniego przebywającego w ośrodku lub schronisku, jeżeli wcześniejsze oddziaływania psychologiczno-pedagogiczne okazały się nieskuteczne. Taki pobyt nieletniego w izbie nie może trwać dłużej niż 5 dni. Dział V. Funkcjonowanie okręgowych ośrodków wychowawczych, zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich - obecnie obowiązujące przepisy o organach zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich – dyrektorze oraz radzie zamieszczone są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2001 r. w sprawie zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich. Kwestie te jako dotyczące rozwiązań ustrojowych zostały przeniesione do ustawy. Ponadto regulację ustawową wzbogacono o przepisy dotyczące nowoutworzonych okręgowych ośrodków wychowawczych. W okręgowych ośrodkach wychowawczych, zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich ustawa przewiduje istnienie dwóch organów powołanych w celu wykonywania określonych zadań. Są to dyrektor ośrodka, zakładu i schroniska oraz rada ośrodka, zakładu i schroniska. Nadzór nad ośrodkami, zakładami i schroniskami sprawuje Minister Sprawiedliwości. Dział VI. Ochrona danych osobowych - w celu realizacji zadań ustawowych ustawa dopuszcza przetwarzanie danych osobowych przez osoby posiadające pisemne upoważnienie. Minister Sprawiedliwości, okręgowe ośrodki wychowawcze, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich oraz komisja do spraw kierowania nieletnich do młodzieżowego ośrodka wychowawczego są uprawnieni do przetwarzania następujących danych osobowych; 1) imię i nazwisko; 2) data i miejsce urodzenia; 3) płeć; 4) numer PESEL; 5) obywatelstwo; 6) miejsce zamieszkania lub miejsce pobytu; 7) informacje wynikające z orzeczeń i innych dokumentów; 8) wykształcenie, zawód i inne kwalifikacje; 9) sytuacja rodzinna nieletniego, warunki wychowania i charakter środowiska; 10) miejsce pracy; 11) dane teleadresowe; 12) karalność; 13) wizerunek; 14) dokumenty tożsamości. Od kiedy nowe przepisy? Z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich będzie ona stosowana do wszystkich postępowań w sprawach nieletnich (bezpośrednie działanie prawa nowego). Zasada działania prawa nowego będzie stosowana także do praw i obowiązków nieletnich, wobec których do dnia wejścia w życie ustawy orzeczono środki wychowawcze albo środek poprawczy. Wyjątek stanowi pobyt nieletniego w domu pomocy społecznej, wobec którego będą stosowane przepisy dotychczasowe, ponieważ nowa ustawa nie przewiduje odpowiednika tego środka leczniczo-wychowawczego. Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. wejdzie w życie z dniem 1 września 2022 r. Wyjątkiem są przepisy dotyczące tworzenia okręgowych ośrodków wychowawczych, które wejdą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia ustawy. Jednorazowy odpis amortyzacyjny w świetle prawa bilansowego może być ujęty w księgach rachunkowych jedynie na skutek zastosowanych uproszczeń, o ile nie wpływa to ujemnie na sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy jednostki. Amortyzacja bilansowa Bilansowe zasady amortyzacji środka trwałego zasadniczo nie przewidują jednorazowej amortyzacji. Bezpośrednia możliwość dokonania jednorazowego odpisu amortyzacyjnego została przewidziana jedynie w przypadku określonym przez art. 32 ust. 6 ustawy o rachunkowości (dalej: uor), który dotyczy środków trwałych o niskiej jednostkowej wartości początkowej. Jedynie w tym przypadku, z uwagi na nieistotną wartość początkową środka trwałego, można ustalać odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe w sposób uproszczony, tj. w drodze jednorazowego odpisu jego wartości początkowej. Czytaj także: Jak skorygować odpisy amortyzacyjne Nie wyklucza to jednak całkowicie możliwości bilansowego uwzględnienia jednorazowego odpisu. Może on bowiem nastąpić na podstawie zasady ogólnej dotyczącej uproszczeń, określonej w art. 4 ust. 1 i ust. 4 uor. Przepisy te przyznają jednostkom możliwość stosowania uproszczeń, o ile nie wywierają one istotnie ujemnego wpływu na realizację obowiązku w zakresie rzetelnego i jasnego przedstawienia sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego. Przy czym rodzaj i zakres tych uproszczeń powinien wynikać z przyjętych przez jednostkę zasad (polityki) rachunkowości. Ustawa o rachunkowości nie wskazuje na okoliczności czy warunki, których wystąpienie powoduje, że zdarzenie należy uznać za takie, które ma istotny wpływ na sprawozdanie finansowe roku, którego dotyczy. Dlatego każda jednostka powinna samodzielnie ustalić obowiązujące progi istotności i ująć je w stosowanych zasadach (polityce) rachunkowości. Określenie progu istotności Autopromocja Specjalna oferta letnia Pełen dostęp do treści "Rzeczpospolitej" za 5,90 zł/miesiąc KUP TERAZ Przy określaniu progu istotności można posiłkować się metodami wykorzystywanymi przez biegłych rewidentów podczas badania rocznych sprawozdań finansowych, które pozwalają np. przyjąć, że jeśli błąd powoduje zmianę wyniku finansowego do 5 proc., to jest on uznawany za nieistotny. Wysokość progów istotności może być także uzależniona od innych kryteriów, w tym np. od: przychodów ze sprzedaży, zysku brutto, sumy bilansowej, itd. Określając próg istotności zdarzenia można przyjąć, że zdarzenie nie jest istotne jeśli nie przekracza na przykład: - 0,5 proc. – 1 proc. przychodów ze sprzedaży, - 2 proc. – 4 proc. wyniku na działalności operacyjnej, - 5 proc. wyniku finansowego netto, - 0,5 proc. sumy bilansowej, - 1,5 proc. kapitałów własnych, itd. - Nie można jednak pominąć faktu, że nawet jeśli poszczególne błędy, zostaną uznane na podstawie tych kryteriów za nieistotne, to ich suma o podobnym charakterze może już być istotna i wpływać na zniekształcenie rocznego sprawozdania finansowego jednostki. Jeżeli zatem dokonany jednorazowy podatkowy odpis amortyzacyjny, stanowi dla celów bilansowych – na podstawie przyjętych przez jednostkę kryteriów – wartość nieistotną, to na zasadzie uproszczenia, o którym mowa w art. 4 ust. 4 uor, odpis ten może być w tej samej wysokości dokonany także dla celów bilansowych. Podstawa do zaliczenia jednorazowego podatkowego odpisu amortyzacyjnego do kosztów bilansowych powinna wynikać z przyjętych przez jednostkę zasad (polityki) rachunkowości. Rozwiązania podatkowe Dla przedsiębiorców, którzy nakłady na nabyty środek trwały chcą jak najszybciej rozliczyć w kosztach podatkowych, atrakcyjnym rozwiązaniem jest jednorazowy odpis amortyzacyjny. Dla celów podatku dochodowego środki trwałe mogą być amortyzowane metodą: - jednorazowego odpisu amortyzacyjnego, o której mowa w art. 16k ust. 7–13 ustawy o CIT oraz art. 22k ust. 7–13 ustawy o PIT, do której w ramach rocznego limitu o równowartości 50 000 euro mają prawo mali podatnicy oraz podatnicy rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej, - jednorazowego odpisu amortyzacyjnego, o której mowa w art. 16k ust. 14–21 ustawy o CIT oraz art. 22k ust. 14–21 ustawy o PIT, do której w ramach rocznego limitu 100 000 zł mają prawo wszyscy podatnicy. Do jednorazowej amortyzacji środka trwałego w ramach rocznego limitu 50 000 euro są uprawnieni podatnicy, którzy w roku podatkowym rozpoczęli prowadzenie działalności gospodarczej lub posiadają status małego podatnika. W 2019 r. małym podatnikiem jest podatnik, u którego wartość przychodu ze sprzedaży (wraz z kwotą należnego podatku od towarów i usług) nie przekroczyła w 2018 r. kwoty 5 135 000 zł. Prawo do dokonania jednorazowego odpisu amortyzacyjnego nie obejmuje jednak wszystkich podatników rozpoczynających działalność. Wyłączenia w tym zakresie zostały zawarte w art. 16k ust. 11 ustawy o CIT oraz art. 22k ust. 11 ustawy o PIT i dotyczą podatników utworzonych w wyniku przekształcenia, połączenia lub podziału podatników. Jednorazowy odpis amortyzacyjny dotyczy środków trwałych zaliczonych do grupy 3–8 według Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT) z wyłączeniem samochodów osobowych. Odpisu tego można dokonać w roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych pod warunkiem, że do tego czasu łączna wartość odpisów amortyzacyjnych nie przekroczyła rocznego limitu jednorazowej amortyzacji o równowartości kwoty 50 000 euro (w 2019 r. limit ten po przeliczeniu na złotówki wynosi 214 000 zł). Do podanego limitu nie wlicza się odpisów amortyzacyjnych od nieprzekraczającej 10 000 zł wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, o których mowa w art. 16f ust. 3 ustawy o CIT oraz art. 22f ust. 3 ustawy o PIT. Jednorazowego odpisu można dokonać nie wcześniej niż w miesiącu, w którym nastąpiło wprowadzenie środka trwałego do ewidencji środków trwałych, lub stosować zasady określone w art. 16h ust. 4 ustawy o CIT i art. 22h ust. 4 ustawy o PIT, które uprawniają do dokonania jednorazowego odpisu na koniec roku podatkowego. Jeżeli wartość początkowa środka trwałego przekracza limit jednorazowego odpisu amortyzacyjnego, to wówczas w następnym roku (lub latach) środek ten podlega amortyzacji według metody liniowej, o której mowa w art. 16i ustawy o CIT lub art. 22i ustawy o PIT lub metody degresywnej, o której mowa w art. 16k ust. 1 ustawy o CIT lub art. 22k ust. 1 ustawy o PIT. Suma odpisów amortyzacyjnych, w tym dokonanych w pierwszym roku podatkowym oraz niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o CIT i art. 22 ust. 1 ustawy o PIT, nie może przekroczyć wartości początkowej tych środków trwałych. Limit odpisów w księgach Prawo do dokonania jednorazowego odpisu amortyzacyjnego w ramach rocznego limitu 50 000 euro dotyczy małych podatników oraz podmiotów, które rozpoczęły działalność gospodarczą w roku podatkowym. W przypadku małych podatników, którym przysługuje prawo do jednorazowej podatkowej amortyzacji środka trwałego na podstawie art. 22k ust. 7-13 ustawy o PIT oraz art. 16k ust. 7-13 ustawy o PIT, jednorazowe obciążenie wyniku finansowego, z uwagi na wysokość kwoty, zazwyczaj zniekształca ten wynik i ujemnie wpływa na rzetelne i jasne przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej jednostki. Dlatego w ich przypadku zasadne jest na ogół dokonanie jednorazowego odpisu w rozliczeniach podatkowych, ale dla celów bilansowych jednostka powinna naliczać amortyzację według ogólnych zasad określonych w art. 32 ust. 1 uor. - Przykład 1. Podatkowa i bilansowa amortyzacja u małego podatnika Na początku sierpnia spółka kapitałowa, będąca małym podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym, przyjęła do używania na podstawie umowy leasingu finansowego maszynę sklasyfikowaną w grupie 5 według KŚT. Maszyna, o wartości początkowej 120 000 zł, została wprowadzona do ewidencji środków trwałych w sierpniu. CIT/PIT. Dla celów podatku dochodowego firma dokonała jednorazowego odpisu amortyzacyjnego w sierpniu, zaliczając do kosztów podatkowych kwotę 120 000 zł (odpis dokonany w tym miesiącu nie spowodował przekroczenia rocznego limitu o równowartości 50 000 euro). UOR. Dla celów bilansowych jednostka przyjęła, że maszyna będzie używana przez 8 lat (okres ekonomicznej użyteczności), wobec czego przyjęła roczną stawkę amortyzacyjną w wysokości 12,5 proc. Wartość rocznego odpisu amortyzacyjnego wynosiła 15 000 zł, a miesięcznego - 1250 zł. Jednostka prowadzi ewidencję kosztów wyłącznie na kontach zespołu 4. Zapisy w księgach rachunkowych sierpnia: 1. OT – przyjęcie maszyny do używania Wn „Środki trwałe – leasing finansowy" 120 000 zł Ma „Rozrachunki z finansującym – z tytułu przedmiotu leasingu" 120 000 zł 2. PK – miesięczny odpis amortyzacyjny Wn „Amortyzacja" 1250 zł Ma „Odpisy umorzeniowe środków trwałych – leasing finansowy" 1250 zł Prawo do dokonania jednorazowego odpisu amortyzacyjnego nie jest uzależnione od formy nabycia środka trwałego. W związku z tym możliwość jednorazowego odpisu amortyzacyjnego dotyczy nie tylko środków trwałych zakupionych przez podatnika na własność, ale także środków przyjętych do używania na podstawie umowy leasingu finansowego, co prezentuje Przykład 1. Chociaż w tym przypadku formalnym właścicielem rzeczowego składnika majątku pozostaje finansujący, to korzystającemu przysługuje prawo do podatkowej i bilansowej amortyzacji środka trwałego. Przykład 2. Podatkowa i bilansowa amortyzacja u podatnika, KTÓRY ROZPOCZĄŁ PROWADZENIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ W DANYM ROKU Spółka kapitałowa rozpoczęła w tym roku działalność gospodarczą. W lipcu firma zakupiła samochód ciężarowy o wartości początkowej 98 000 zł. Środek trwały został przyjęty do używania i wprowadzony do ewidencji środków trwałych w lipcu. CIT/PIT. Dla celów podatku dochodowego firma w lipcu dokonała jednorazowego odpisu amortyzacyjnego, zaliczając do kosztów podatkowych kwotę 98 000 zł (odpis dokonany w tym miesiącu nie spowodował przekroczenia rocznego limitu o równowartości 50 000 euro). UOR. Jednostka zastosowała uproszczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 1 i ust. 4 uor polegające na przyjęciu do celów bilansowych amortyzacji podatkowej. Według kryteriów przyjętych przez jednostkę zastosowanie tego uproszczenia nie wywiera istotnie ujemnego wpływu na rzetelne i jasne przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej oraz wynik finansowy. Jednostka prowadzi ewidencję kosztów wyłącznie na kontach zespołu 4. Zapisy w księgach rachunkowych lipca: 1. OT – przyjęcie samochodu ciężarowego do używania Wn „Środki trwałe" 98 000 zł Ma „Rozliczenie zakupu" 98 000 zł 2. PK – jednorazowy odpis amortyzacyjny Wn „Amortyzacja" 98 000 zł Ma „Odpisy umorzeniowe środków trwałych" 98 000 zł Każdy podatnik, bez względu na wielkość osiąganych przychodów, może dokonać jednorazowego odpisu amortyzacyjnego od wartości początkowej nabytych fabrycznie nowych środków trwałych, które zostały zaliczone do grupy 3-6 i 8 według KŚT. Odpisu tego można dokonać w roku podatkowym, w którym środki trwałe zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 100 000 zł. Limit w kwocie 100 000 zł obejmuje sumę odpisów amortyzacyjnych i wpłaty (zaliczki) na poczet nabycia środka trwałego, o której mowa w art. 15 ust. 1zd ustawy o CIT oraz art. 22 ust. 1s ustawy o PIT, zaliczonej do kosztów uzyskania przychodów. Zaliczkę na poczet nabycia fabrycznie nowego środka trwałego, która została zaliczona do kosztów podatkowych, należy uwzględnić w limicie 100 000 zł dokonanego w roku ujęcia środka trwałego w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Przepisy dotyczące jednorazowej amortyzacji fabrycznie nowych środków trwałych stosuje się pod warunkiem, że: 1) wartość początkowa jednego środka trwałego, nabytego w roku podatkowym, wynosi co najmniej 10 000 zł lub 2) łączna wartość początkowa co najmniej dwóch środków trwałych, nabytych w roku podatkowym, wynosi co najmniej 10 000 zł, a wartość początkowa każdego z nich przekracza 3500 zł. Przykład 3. PODATKOWA I BILANSOWA AMORTYZACJA FABRYCZNIE NOWEGO ŚRODKA TRWAŁEGO Jednostka w lipcu nabyła fabrycznie nowy środek trwały zaliczony do grupy 6 według KŚT, który w tym samym miesiącu został przyjęty do używania i wprowadzony do ewidencji środków trwałych. Jego wartość początkowa wynosiła 76 000 zł. PIT/CIT. Dla celów podatku dochodowego firma zastosowała jednorazowy odpis amortyzacyjny w ramach rocznego limitu 100 000 zł. UOR. Jednostka zastosowała uproszczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 1 i ust. 4 uor polegające na przyjęciu dla celów bilansowych amortyzacji podatkowej. W ocenie jednostki zastosowanie tego uproszczenia nie wywiera istotnie ujemnego wpływu na rzetelne i jasne przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej oraz wynik finansowy. Zapisy w księgach rachunkowych lipca: 1. OT – przyjęcie środka trwałego do używania Wn „Środki trwałe" 76 000 zł Ma „Rozliczenie zakupu" 76 000 zł 2. PK – jednorazowy odpis amortyzacyjny Wn „Amortyzacja" 76 000 zł Ma „Odpisy umorzeniowe środków trwałych" 76 000 zł Autorka jest ekspertem w zakresie rachunkowości i podatków podstawa prawna: ustawa z 21 lipca 1991 r., o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. DzU z 2018 r., poz. 1509 ze zm.) podstawa prawna: ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn. DzU z 2019 r., poz. 351) podstawa prawna: ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. DzU z 2019 r., poz. 865 ze zm.) Dopuszczalne jest zastąpienie ręcznej dekretacji dokumentu wydrukiem z systemu komputerowego. Wydruk z systemu komputerowego powinien jednak zawierać analogiczne dla ręcznego dekretu elementy. Przede wszystkim - wskazanie sposobu ujęcia dokumentu w księgach rachunkowych. Ustawa o rachunkowości (art. 22 ust. 1) wskazuje, że każdy dowód księgowy powinien być: • rzetelny, to jest zgodny z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej, którą dokumentuje, • kompletny, zawierający co najmniej dane określone w art. 21 (dane te wymienione są niżej), • wolny od błędów rachunkowych. W celu zapewnienia, że warunki te są spełnione, przed przekazaniem dokumentu do zaksięgowania należy dokonać jego kontroli: a) merytorycznej - polegającej na sprawdzeniu zgodności treści dokumentu z rzeczywistym przebiegiem opisywanej w nim transakcji. Ze względu na charakter tej czynności zazwyczaj jest ona dokonywana poza działem księgowości. Najczęściej dokonuje jej kierownik komórki organizacyjnej, na rzecz której zakup został dokonany; b) formalno-rachunkowej - mającej na celu ustalenie, czy dane liczbowe zawarte w dokumencie nie zawierają błędów matematycznych. Ponadto w ramach kontroli formalnej ocenia się, czy operacja udokumentowana jest prawidłowym typem dowodu księgowego oraz czy zawiera on wszystkie niezbędne elementy. Kontrola ta dokonywana jest przez pracowników działu księgowości. Po przeprowadzeniu kontroli dokumenty przekazuje się do dekretacji, polegającej na: • umieszczeniu na dokumencie numeru, pod którym będzie ujęty w księgach rachunkowych, • wskazaniu sposobu ujęcia kwot z dokumentu na kontach księgowych, • określeniu daty zaksięgowania dokumentu oraz daty dekretacji dokumentu, • umieszczeniu podpisu osoby dokonującej dekretacji dokumentu. W przypadku dekretacji ręcznej w celu ułatwienia pracy stosuje się zazwyczaj tzw. pieczątkę dekretacyjną, zawierającą wszystkie wyżej opisane elementy. Ręczna dekretacja dokumentu nie jest jednak wymogiem bezwzględnym. Elementy, jakie powinien zawierać prawidłowy dokument księgowy, określone zostały w art. 21 ustawy o rachunkowości. Stanowi on, iż dowód księgowy powinien zawierać co najmniej: 1) określenie rodzaju dowodu i jego numeru identyfikacyjnego, 2) określenie stron (nazwy, adresy) dokonujących operacji gospodarczej, 3) opis operacji oraz jej wartość, jeżeli to możliwe, określoną także w jednostkach naturalnych, 4) datę dokonania operacji, a gdy dowód został sporządzony pod inną datą - także datę sporządzenia dowodu, 5) podpis wystawcy dowodu oraz osoby, której wydano lub od której przyjęto składniki aktywów, 6) stwierdzenie sprawdzenia i zakwalifikowania dowodu do ujęcia w księgach rachunkowych przez wskazanie miesiąca oraz sposobu ujęcia dowodu w księgach rachunkowych (dekretacja), podpis osoby odpowiedzialnej za te wskazania. Zgodnie z art. 21 ust. 1a dane, o których mowa w pkt 5 i 6, mogą nie być zamieszczane na dowodzie księgowym, jeśli wynika to z odrębnych przepisów lub techniki dokumentowania zapisów księgowych. Jakie dokumenty można archiwizować w postaci elektronicznej>> Zapis ten pozwala na zastąpienie ręcznej dekretacji wydrukiem komputerowym, przy czym powinien on zawierać informacje analogiczne do tych, które zawiera tradycyjny dekret, a więc przede wszystkim informację o sposobie ujęcia dokumentu w księgach rachunkowych, jak również numer, pod którym dokument został zaksięgowany. Jak długo przechowywać dokumenty rachunkowe>> W przypadku prowadzenia ksiąg z użyciem komputera i stosowania wydruku dekretów nie jest konieczne zamieszczanie na dekrecie podpisu osoby odpowiedzialnej za dekretację. Nie oznacza to jednak braku możliwości identyfikacji osoby odpowiedzialnej za dokonanie zapisu, zgodnie bowiem z art. 14 ust. 4 ustawy o rachunkowości przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych z użyciem komputera zapis księgowy powinien posiadać automatycznie nadany numer pozycji, pod którą został wprowadzony do dziennika, a także dane pozwalające na ustalenie osoby odpowiedzialnej za treść zapisu. Podsumowując: ze względu na bezwzględnie obowiązującą funkcję kontrolną dekretu księgowego nie ma możliwości całkowitego odejścia od obowiązku oznaczania nim dokumentów. Dopuszczalne jest natomiast stosowanie uproszczenia, polegającego na sporządzaniu wydruku, zawierającego niezbędne dla dekretu elementy, bezpośrednio z programu komputerowego. • art. 14 ust. 4, art. 21 i 22 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - z 2002 r. Nr 76, poz. 694; z 2008 r. Nr 223, poz. 1466 Izabela Grochola główna księgowa w spółce z

art 21 ustawa o rachunkowości